Klezmer

The Green Fiddler (Marc Chagall)

Ik ging studeren, nog steeds zonder viool, maar op den duur leer je te leven met zo’n gebrek. Voor een muzikale carrière was ik inmiddels toch te oud, dat begreep ik zelf ook wel. Er waren natuurlijk wel zwakke en jaloerse momenten, vooral wanneer ik ontdekte dat iemand anders wél muziek kon maken.

Eén van mijn vriendinnen had een klarinet. Er was iets aan de hand met dit blaasinstrument waardoor het een halve toon te laag klonk, maar de eigenares had geleerd dit te compenseren als zij bladmuziek speelde, wat ik op zich al razend knap vond. Maar dat was nog niet alles. Ze vertelde dat zij klarinetles genomen had met het doel folkmuziek te spelen in een band. En haar favoriete muziek was Klezmer. Dit woord vroeg wel om enige opheldering.

De  Jiddische benaming klezmer vindt zijn oorsprong in twee Oudhebreeuwse woorden: kley (werktuig) en zemer (musiceren). Het woord klezmer (meervoud: klezmorim) werd oorspronkelijk in de Joodse cultuur in Oost-Europa gebruikt als aanduiding voor een muzikant die de instrumentale bruiloftsmuziek speelde. Op de Joodse bruiloften, die meestal meerdere dagen duurden, speelden de klezmorim/klezmermuzikanten naast veel dansmuziek ook rituele muziek voor bij de huwelijksceremonie en luistermuziek voor bij de maaltijd. Tot aan het midden van de jaren 1970 bestond er geen naam voor de stijl. De muzikanten en platenmaatschappijen noemden de stijl simpelweg “Joodse bruiloftsmuziek”. Pas vanaf de heropleving van het muziekgenre eind jaren 1970 werd “klezmer” de benaming voor de muziekstijl. Soms wordt ook wel de term “Jiddische muziek” gebruikt. Daarbij moet worden opgemerkt dat de traditionele fiddlers vaak geen noot konden lezen, waardoor ze geen toegang hadden tot de klassieke muziek. Hun kunst was eeuwenlang van vader op zoon doorgegeven.

Sindsdien liet ik af en toe het woord Klezmer vallen in een gesprek. Een andere vriendin gaf mij toen een cassettebandje  met Klezmermuziek. Hoewel er verschillende namen van orkesten en bands op stonden, hadden alle nummers één ding gemeen: uitzonderlijk mooie en ingewikkelde vioolmuziek. Die klezmermuzikanten moesten stuk voor stuk wel buitengewoon getalenteerd zijn. Het bandje moest altijd mee als ik op reis ging. Het was heerlijk om er naar te luisteren, met een walkman in de trein terwijl het landschap voorbij gleed.

Pas later kwam ik er achter dat alle violisten op het cassettebandje één en dezelfde persoon waren, die opgetreden had met diverse orkesten en bands. Het bleek niemand minder te zijn dan de wereldberoemde violist Itzhak Perlman. Itzhak Perlman Plays Klezmer. Daarom vond ik het ook zo mooi natuurlijk.

Advertenties

Over Ria van Loenen

Historian, painter, webmaster
Dit bericht werd geplaatst in Wat eraan vooraf ging. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s